نارسینه اشک شفق در کوچه پس کوچه های رمز آلود شهر کوچک وزیبای انارک نگین پر تلالو کویر گام می نهیم. بوی عطر کاهگل، نجوای بادگیرهای استوار قامت و سر برافراشته بر سینه ی آسمان، درب های چوبی مملو از خاطرات انتظار، نسیم فرح بخش کویر که نوازشگر تن خسته ی مسافران است، رایحه دل انگیز علف های کوهی رسته بر سینه سترگ کوه ها و خاطره ی زیبای چرای گله های بز کوهی لا به لای صخره های گردنه های انارک در گذشته های دور و “شب و سکوت و کویر” همه فریاد در گلو خفته ی مردمانی است که سال ها میراث دار فرهنگ کهن نیاکان خویش بوده اند. همه تداعی گر شکوه و عظمت روح بزرگ مردان کویری است که منش و شیوه ی زندگیشان جلوه گاه زیباترین ابعاد مستور فرهنگ این مرز و بوم بوده است. به قول اخوان: “ما فاتحان شهرهای رفته بر بادیم، ما یادگار عصمت غمگین اعصاریم، با صدایی ناتوان تر زان که بیرون آید ز سینه، راویان قصه های رفته از یادیم”. نارسینه با مردمان نیک سیرتش زیباست. در همه پیچ و خمهای کوچه های بکر و زیبای نارسینه ردپایی از تلاش و نگاه کاوشگرانه ی مردی را می بینیم که بیش از ۷۰ هفتاد بهار را تجربه کرده است و سالهاست به عشق سرزمینش و مردمان سخت کوش بی ادعایش، در سکوت قلم زده است. در تار و پود نارسینه هر اثری از فرهنگ و هنر، تداعی گر اراده پولادین و گام های استوار این مرد است. لحظه لحظه ی فیلم مستند زندگی پیرزن دهقان ساکن کویر به نام شهربانو، موزه مردم شناسی و همه ی نمادها و سمبل های در آستانه ی فراموشی کویر، شاهد تلاش و تکاپوی مثال زدنی این مرد است. محمد علی ابراهیمی انارکی چندان تمایل و نیازی به دیده شدن ندارد. ولی آیا فرهنگ در آستانه ی اضمحلال کویر، بدون تلاش مردانی این چنین بر چهره ی همیشه صبورش زنگار فراموشی نخواهد نشست؟ آیا غبار کهنگی و بی رمقی برازنده ی قامتی چنین استوار است؟ ما اهالی کویر برای دیده شدن و مانا بودن سخت محتاج ابراهیمی ها هستیم. او فریاد رسای لب های پر عطش و چهره های خسته از پرتو فشانی های نه چندان مهربان آفتاب کویر است. “عطش سرخ آفتاب کویر” با وجود چشمه هایی گوارا و شیرین از آبشخوری فرهنگی فرو خواهد نشست.
زاد روز محمد علی ابراهیمی انارکی متخلص به “کویر”، آبان ماه ۱۳۲۳ خورشیدی در انارک می باشد. دوران تحصیلات ابتدائیش در دبستان فرخی انارک و دوره های متوسطه اش در دبیرستان های عنصری انارک و طبای شهرستان نائین سپری شد. پس از استخدام وزارت آموزش و پرورش در سال ۱۳۴۱ خدمت فرهنگی در بافران را آغاز نمود. وی در سال ۱۳۵۲ از دانشگاه اصفهان در رشته زبان انگلیسی فارغ التحصیل گردید. استمرار خدمتش در شهرهای انارک، میمه و اصفهان بود که تا به امروز ۴۵ سال به طول انجامیده است. سروده های انارکی او بعدازظهر جمعه های تابستان ۱۳۴۱ از برنامه نغمه ها و ترانه های محلی از رادیو ایران پخش می شد. در سال ۱۳۴۸ اشعار محلی او شنبه شب ها از برنامه سرود زنده رود از رادیو اصفهان پخش می شد. سروده ها و تالیفات وی که در جایگاه خود از منزلتی در خور و شایسته برخوردار است، منتقدان خودش را دارد که در این مختصر مجال پرداختن به آن نمی باشد.
فعالیت های فرهنگی: ۱ ) تاسیس کتابخانه عمومی انارک در مکانی محقر در سال ۱۳۴۷ و گذراندن دوره کتابداری در تهران ۲ ) تاسیس موزه مردم شناسی کویر انارک در سال ۱۳۸۴ ۳ ) برگزاری همایش باشکوه گویش های محلی در انارک در سال ۱۳۸۵ ۴ ) برگزاری همایش مدرسه فرخی در سال ۱۳۸۵ ۵ ) تاسیس فرهنگسرای طاهری انارک در سال ۱۳۹۲
حال نگاهی اجمالی به آثارش می افکنیم: ۱- ای نارسینه (narossine) (اشعار گویشی)، نشر نقش جهان، چاپ اول، ۱۳۷۸ ۲- شعر کویر (مجموعه اشعار فارسی)، نشر گلافشان، چاپ اول، ۱۳۸۱ ۳- انارک (آثار همایش گویش شناسی)، نشر گلستان ادب، چاپ اول، ۱۳۸۵ ۴- مدرسهی فرخی، نشر گلستان ادب، چاپ اول، ۱۳۸۵ ۵- فرهنگ کویر (واژهنامهی انارکی)، نشر گلستان ادب، چاپ اول، ۱۳۸۷ ۶- پژوهشی در انساب انارکی ها (جلد اول)، چاپ اول، ۱۳۹۰ ۷- گله لودری, داستان ۸- انارک (از دیدگاه تاریخی، جغرافیایی و اجتماعی)، نشر رنگینه، چاپ اول، ۱۳۸۳ و ویرایش دوم ۱۳۹۰ ۹- من دوستدار شهر قشنگ انارکم ,شعر ۱۰- ای نارسینه از کییات ایواجی , شعر محلی با خط نستعلیق ۱۱- گزیده اشعار طرب انارکی “مجدالاشراف”، ۱۳۸۹ اثار چاپ نشده： ۱- اینجا نخلک است ۲- جلد دوم پژوهشی در انساب انارکیها ۳- ساربان از اوست: ای زادگاه کوچک من در دل کویر یاد محیط پاک و نشاط آورت به خیر بر خشت های خام تو در سقف ضربی ات بر تک درخت کوچک انجیر کوهی ات بر سنگریزه های حیاطت که آفتاب رنگ سفید چهره اشان را گرفته است بر چرخ چاه و محور درهم شکسته اش بر یُرت های خالی و درهای بسته اش بر آسیاب دستی افتاده در غبار بر مشک آب سایه ی تنها درخت نار بر کاسه ی سفالی زیرش که مرغکان روزی سه چهار مرتبه سیراب می شوند بر بادگیر رو به شمالت که هر بهار تنها یکی دو چشمه آن باز می شود بر پشت بام های گلینت که مهرماه با توده های کاهگل اندود می شود بر دانه های ریز سفیدی که روی خشت هر روز وقت سرزدن آفتاب صبح بر روی پلّه ی دم در دود می شود از راه دور، بوسه ی مستانه می زنم
شعر زیر با نام “نوروز” به گویش انارکی، برگرفته از کتاب “ای نارسینه” سروده محمد علی ابراهیمی انارکی (کویر) است. شاعر به زیبایی به دردهای زندگی اشاره میکند و پس از آن به نحوی خواستار تکاندن دل از مشکلات و نو کردن زندگی همراه با رسیدن نوروز میشود…
نَوْروز
یَک سالو گُو ، رو و شِو نَداری
بیماری و گَرتی تِو ، نَداری
از پا چیلُخی و دَردمِندی
پیری و وِ یَک پیرُشنه بِندی
یُورتی گُو وِ یا مُونَه نَداری
دِم فَرشی و شیوُنَه ، نَداری
نَوروزُ و هِر کی یی ، وِ کارُه
دِرگیری هَراسی کارُ بارُو
نَوْروز اِرَسَه دوبارَ اَز رَه
خوی صَت تا طیلایَه دار و هِمرَه
نَوروز اِگِر نَیَه اِگِندِم
سِر یا منی وَه مِثلی پی اِبِندِم
نَوروز ، شِوا یُمِه ، شِوا شُو
رَسمُش ،وَلی هیچّی یاش ، ناواشُه
نَوروز ، هیزار رِنگ دارَه
رِنگُش ، هیمِه دِنگ و فِنگ دارَه
ساباط و حیاط و کیچه ای دِل
ریبِندَه و شال و پیچَه ای دِل
نَوروز اِرَسَه هَرُفت دارَه
دِر شوری و شوُشت و روفت دارَه
یُرتی دِل ، اِگِر گُو دِر نَشوری
اَفسوسی وییَشتَه ها اِخوری
فَرشُش ، هَتَکنِ ،تا دِر جَلاکَه
گَرت از تو دِلُش ایگیر تا یا کَه
وَختی هَتَکِنشا ،بِند و بَشنُش
هُمباجی اِشِمگیرِفت ، جشنُش
منبع
برگرفته از کتاب ” ای نارسینه ” نوشته محمدعلی ابراهیمی انارکی (کویر)