زیارتگاه شاه چراغ شهر انارک (پیرمردان).
زیارتگاه شاه چراغ شهر انارک : آرامشی به وسعت آسمان، نوری به عمق دل ، جایی که نور مقصد است ....
شهر باستانی انارک با بادگیرهای زیبایش از جاذبه های گردشگری استان اصفهان محسوب می شود. این شهر تاریخی در فاصله 220 کیلومتری شمال شرقی اصفهان و 75 کیلومتری نائین قرار گرفته است. طبق سرشماری سال 1395، 1903 نفر جمعیت این شهر را تشکیل می دهند و گویش آن ها به نواحی مرکزی ایران بسیار نزدیک است. تنها تفاوت گویش انارکی ها با شهروندان نائین درآوا و لهجه آن ها است. نارُسینه اسم گویش مردمان انارک است و مردمان آن را نارُسنایی می خوانند.
انارک همچون سایر نواحی مرکزی ایران از آب و هوای بیابانی خشک برخوردار است و متوسط نرخ بارش سالیانه آن به 108 میلی متر می رسد. این شرایط باعث شد تا در سراسر شهر بادگیرهایی بر فراز خانه ها نمایان شود تا هوای داخل خانه ها را خنک و مطبوع کنند. وجود سقف های گنبدی شکل بناهای این شهر در کنار مصالح بوم آورد و خاکی رنگشان به تعدیل دمای هوا در روز و شب بسیار کمک می کند. در گذشته، دور تا دور شهر را قلعه و حصاری در برگرفته بود و در حال حاضر بخشی از آن به جا مانده است. در کنار این حصارها، کوچه های باریک و تو در تویی معماری شهر را شکل داده که علاوه بر توجه به مسائل اقلیمی و بحث سایه اندازی برای کاستن گرما در فضای خارجی شهر، جنبه نظامی و دفاعی نیز به همراه داشته است.
واژه انارک به معنای انار های کوچک است و شاید علت نام گذاری آن باغ های انار نزدیک به این شهر زیباست. اما با وجود کم آبی در سال های اخیر، صنعت کشاورزی با مشکلاتی رو به رو شد و به همین دلیل اغلب مردم به کار در معدن مشغول شدند. در گذشته بومیان منطقه فرش های نفیسی می بافتند اما در سال های اخیر به دلیل کاهش دستمزد های بافندگی، این صنعت نیز رفته رفته طرفدارانش را در انارک از دست داد.
تاریخ دقیقی از زمان ساخت این شهر وجود ندارد اما از روی آثار تاریخی آن همچون مسجد انارک و کاروانسرای رباط، به بیش از 250 سال می رسد. همچنین گفته شده در زمان سلطنت شاه عباس اول، فردی به نام محمد پهلوان شروع به ساخت بخش های ابتدایی شهر کرد اما هیچ اثری از پیشینه او وجود ندارد. یکی از اسناد مهم این شهر گچبری در مسجد حاج محمد رضا بوده است و توسط بی دقتی مرمتگران در 60 سال قبل از بین رفت و دیگری 10 سال پیش از آن به سرقت رفت. تنها سند به جا مانده مربوط به آبانماه سال 1229 خورشیدی مصادف با محرم سال 1267 قمری است و پیامی از شخص امیرکبیر به کدخدایان شهر بوده است. در طی این نامه، میرزا محمد تقیخان فراهانی به بزرگان شهر انارک هشدار داد تا به ساخت حصاری در اطراف شهر مشغول شوند تا از گزند حمله های راهزنان در امان بمانند.
شاید بتوان گفت سال 1315 خورشیدی یکی از مهمترین سال های شهر انارک باشد، چراکه در آن سال اولین مدرسه انارک با نام فرخی ساخته شد و اغلب خانواده ها فرزاندانشان را به این مدرسه فرستادند.